Reforma szkolnictwa wyższego po akceptacji przez Komitet Stały Rady Ministrów
Informujemy, że w dniu 1 września 2010 r. Projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw został przyjęty przez Komitet Stały Rady Ministrów. Ścieżka legislacyjna przewiduje przekazanie projektu ustawy do rozpatrzenia przez Radę Ministrów.
Kolejny etap prac nad reformą szkolnictwa wyższego
W dniu 4 sierpnia 2010 r. przygotowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw został skierowany do rozpatrzenia przez komitet stały Rady Ministrów.
Kolejnym krokiem legislacyjnym będzie przekazanie projektu na posiedzenie Rady Ministrów.
- Projekt Ustawy o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw
- Uzasadnienie projektu Ustawy
Założenia reformy szkolnictwa wyższego przyjęte przez rząd
Większa autonomia uczelni, większe finansowe i systemowe wsparcie dla najlepszych uczelni, badaczy i studentów, koniec nepotyzmu w szkołach wyższych - takie m.in. rozwiązania znalazły się w przyjętych 28 października 2009 r. przez Radę Ministrów Założeniach do nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki. Projekt ustawy o nowelizacji powyższej ustawy 30 marca 2010 r. został skierowany do szerokich konsultacji społecznych, które zakończyły się w czerwcu. Ostateczny projekt ustawy, uwzględniający konsultacje społeczne, po zaakceptowaniu go przez Radę Ministrów zostanie skierowany do Sejmu. Planowane wejście proponowanych przepisów w życie to rok akademicki 2011/2012.
Główne założenia reformy:
Większe pieniądze dla najlepszych uczelni
Finansowanie uczelni ma być oparte na efektach pracy naukowej. Najwięcej pieniędzy otrzymają najlepsi, a coraz większa część środków będzie rozdzielana w drodze konkursów.
Powstanie specjalny fundusz projakościowy, z którego będą finansowane m.in. wydziały uczelni, instytuty i jednostki badawcze, które uzyskają status Krajowego Naukowego Ośrodka Wiodącego (KNOW) lub wyróżniającą ocenę Polskiej Komisji Akredytacyjnej. W 2011 r. w drodze konkursów zostaną wyłonione 4 KNOW-y, które przez 5 lat będą otrzymywać dodatkowo ponad 10 mln zł. Status KNOW będzie dawał pierwszeństwo w ubieganiu się o środki budżetowe i unijne na finansowanie inwestycji i aparatury badawczej. KNOW będzie mógł być przyznany zarówno wydziałom szkół publicznych, jak i niepublicznych.
Większa autonomia szkół wyższych
Uczelnie, które nadają habilitacje, będą mogły samodzielnie otwierać nowe kierunki studiów. Szkoły wyższe będą mogły także łatwiej gospodarować swoim majątkiem. Zwiększyć się ma ponadto powiązanie uczelni z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Przewidziano w tym celu możliwość wspólnego kształcenia z pracodawcą i na jego zamówienie.
Prostsza kariera naukowa
Przewidziano przejrzyste procedury konkursowe na stanowiska w uczelniach i większe otwarcie na badaczy z zagranicy. Zmienią się także zasady uzyskiwania stopnia doktora i przeprowadzania procedury habilitacyjnej. Procedura nadawania stopnia doktora habilitowanego skróci się z 11 do ok. 6 miesięcy. Zmienią się również zasady nadawania tytułu profesora.
Większa przejrzystość na uczelniach
Wyeliminowana zostanie możliwość zatrudniania pracowników naukowych na kilku uczelniach. Będą mogli pracować maksymalnie na dwóch etatach. Zakazana będzie podległość służbowa, która mogłaby powodować stronnicze decyzje i nieobiektywne oceny naukowe. Chodzi o wyeliminowanie nepotyzmu w uczelniach i instytucjach związanych ze szkolnictwem wyższym.
Bezpłatny drugi kierunek studiów dla najzdolniejszych studentów
Każdy student uczelni państwowej otrzyma pulę punktów, która zapewni mu darmowe studia na jednym kierunku. Po wyczerpaniu punktów, jego kolejne studia będą płatne. Na dwóch darmowych kierunkach jednocześnie będą mogli studiować jedynie najlepsi studenci. Będzie to ok. 10 proc. studentów z danego kierunku, czyli tylu co obecnie. Studiowanie na dwóch kierunkach, przez osoby nie zawsze do tego przygotowane, blokuje miejsce dla innych, którzy są zmuszeni uczyć się na studiach płatnych. Limit punktów nie obejmie studentów studiów międzywydziałowych.
Większa pomoc dla studentów
Zmienią się zasady przyznawania pomocy materialnej studentom i doktorantom. Na pomoc materialną trafi 75 proc. wszystkich środków. Podniesione mają być także progi dochodowe związane ze stypendium socjalnym. Zaproponowano ponadto katalog bezpłatnych usług dla wszystkich studentów (uczelni państwowych i niepublicznych). Darmowe byłyby np.: egzaminy (także poprawkowe i komisyjne), egzamin dyplomowy, a także złożenie i ocena pracy dyplomowej oraz wydanie suplementu do dyplomu.
- Projekt, z dnia 30 marca 2010 r., ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw
- Założenia nowelizacji ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Dokument strategiczny dla rozwoju szkolnictwa wyższego
Prace nad dokumentami strategicznymi dla nauki i szkolnictwa wyższego wpisane są w „Plan uporządkowania strategii rozwoju kraju”, który Rada Ministrów przyjęła 24 listopada 2009 roku. W ciągu następnych miesięcy powstanie Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju oraz 9 strategii zintegrowanych, które zastąpią 42 obecnie obowiązujące strategie sektorowe i polityki rozwoju. To synergiczne i ponadresortowe podejście koordynowane przez Komitet Koordynacyjny ds. Polityki Rozwoju w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zapewnić ma spójne i systematyczne działania w najważniejszych dla rozwoju kraju obszarach.
W celu skutecznego prowadzenia przez państwo polityki publicznej w obszarze edukacji na poziomie wyższym, konieczne jest zatem określenie średnio i długookresowych celów, które wyznaczą kierunek dla procesu modernizacji. Brak celów rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce został zauważony w Raporcie OECD z 2007 roku– OECD Reviews of Tertiary Education POLAND 2007.
Od dwóch lat prowadzone są w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego intensywne prace analityczno-przygotowawcze. Opracowanie solidnej strategii wymaga bowiem silnej podbudowy merytoryczno-koncepcyjnej oraz przeprowadzenia szerokich konsultacji z zaangażowanymi grupami. Celem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest aby szkolnictwo wyższe zajęło ważne miejsce w Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju oraz w strategiach zintegrowanych.
Projekty strategii szkolnictwa wyższego
Komunikat z konferencji prasowej - 29 marca 2010 r.
Prezentacja reformy szkolnictwa wyższego i kariery akademickiej
Reformując szkolnictwo wyższe chcemy uruchomić mechanizmy, które spowodują, że za pięć lat, co najmniej pięć polskich uczelni znajdzie się w pierwszej setce rankingów europejskich - powiedziała prof. Barbara Kudrycka na konferencji prasowej prezentującej projekt nowelizacji ustaw: prawo o szkolnictwie wyższym oraz o stopniach i tytule naukowym.
- Rozpoczynamy czwarty etap konsultacji, tym razem już projektu nowych przepisów. Kończymy tym samym prawie dwuletni okres spotkań i dyskusji ze środowiskiem akademickim, rektorami, studentami, profesorami. Zapewniam, że każdy głos, jaki dotarł do ministerstwa został rozważony i przedyskutowany, wiele zapisów projektu zmieniliśmy właśnie pod wpływem tych argumentów - mówiła podczas konferencji minister Barbara Kudrycka.
Jednym ze sztandarowych projektów reformy jest koncepcja wyłaniania Krajowych Naukowych Ośrodków Wiodących. - Wszystkie wybitne wydziały i jednostki naukowe, z uczelni publicznych i niepublicznych, z największych ośrodków akademickich i mniejszych miast, będą mogły ubiegać się w drodze konkursów o ten szczególny status. Decydować będzie jakość prowadzonych prac. W ten sposób chcemy koncentrować największy kapitał badawczy i dydaktyczny, skupiać najwybitniejszych naukowców, doktorantów i studentów, aby budować silne ośrodki, zdolne konkurować w Europie i na świecie - podkreśliła minister Kudrycka.
Dziennikarze pytali o przewidywany termin wejścia zmian w życie. - Realistycznie patrząc na długość ścieżki legislacyjnej, zapisy reformy będą obowiązywać najpóźniej w październiku 2011 roku - zapowiedziała prof. Kudrycka.
Natomiast już od najbliższego roku akademickiego mają wejść w życie przyjęte 18 marca 2010 r. przez Sejm ustawy reformujące system nauki.
Materiał prasowy z dn. 29 marca 2010 r.:
