Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

BIP

szukanie zaawansowane

Uznawanie kwalifikacji zawodowych

wybierz...

Aktualności

1. Ogólne informacje o systemie uznawania kwalifikacji zawodowych zgodnie z Dyrektywą 2005/36/WE

2. Informacje dla przyjeżdżających

3. Informacje dla wyjeżdżających

4. Kontakt

Ad. 1 Ogólne informacje o systemie uznawania kwalifikacji zawodowych zgodnie z Dyrektywą 2005/36/WE

Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych

Tekst dyrektywy w formacie PDF i HTML.

Dyrektywa 2005/36/WE ma na celu umożliwienie każdemu obywatelowi państwa członkowskiego UE uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego lub działalności w państwie członkowskim innym niż to, w którym uzyskał kwalifikacje zawodowe.

Dyrektywa 2005/36/WE została wdrożona do polskiego prawa Ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich UE.
Zasady uznawania kwalifikacji do wykonywania zawodów sektorowych: lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej, farmaceuty, lekarza weterynarii i architekta, zostały uregulowane w następujących, odrębnych przepisach:

  1. ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 57, poz. 602, z późn. zm.),
  2. ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2008 r. Nr 136,  poz. 857),
  3. ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich (Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856),
  4. ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 767),
  5. ustawa z dnia 15  grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa (Dz. U. Nr 5, poz. 42),

Kwestie dotyczące działalności w Polsce prawników z państw członkowskich (adwokatów i radców prawnych) reguluje ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069 z późn. zm.).

Przepisy dotyczące zasad uznawania kwalifikacji zawodowych dotyczą:

  • obywateli państw członkowskich UE,
  • obywateli państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Liechtenstein, Islandia, Norwegia)
  • obywateli Konfederacji Szwajcarskiej
  • członków ich rodzin
  • obywateli państw trzecich posiadających zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE w rozumieniu ustawy z dnia 14 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r., Nr 234, poz. 1694, z późn. zm.)

Uznawanie kwalifikacji zawodowych

Jeżeli dany zawód jest w Polsce regulowany osoba, która uzyskała kwalifikacje w innym państwie członkowskim potrzebuje ich oficjalnego uznania. Podobnie, uznanie jest konieczne jeśli dana osoba nabyła kwalifikacje w Polsce, a zamierza podjąć pracę w innym państwie członkowskim, w zawodzie, który jest tam regulowany (uznania dokonują właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego).

W przypadku zawodów nieregulowanych o zatrudnieniu pracownika posiadającego kwalifikacje uzyskane w innym kraju członkowskim UE zależy od pracodawcy.

W postępowaniu w sprawie uznania kwalifikacji właściwy organ sprawdza:

  • odpowiedni poziom wykształcenia
  • kwalifikacje dające prawo wykonywania danego zawodu w państwie, w którym zostały uzyskane

Jeżeli właściwy organ stwierdzi:
- zasadnicze różnice w kształceniu lub szkoleniu, lub
- że okres kształcenia lub szkolenia odbytego w państwie wnioskodawcy jest krótszy o co najmniej rok od okresu wymaganego w państwie przyjmującym, lub
- że istnieje rozbieżność między zakresem czynności zawodowych w danym zawodzie między państwem z którego osoba przybywa, a państwem przyjmującym,
a ponadto przeanalizuje dokumenty poświadczające doświadczenie zawodowe wnioskodawcy w celu sprawdzenia, czy wiedza i umiejętności nabyte przez wnioskodawcę podczas zdobywania doświadczenia zawodowego nie mogą wyrównać w całości lub w części wspomnianych wyżej zasadniczych różnic, i stwierdzi, że różnice te nie zostały wyrównane,
 ma prawo zastosować środki wyrównawcze:

  • test umiejętności
  • staż adaptacyjny (trwający do 3 lat) 

Wybór pomiędzy testem umiejętności a stażem adaptacyjnym należy do wnioskodawcy, chyba że wykonywanie zawodu wymaga dokładnej znajomości prawa krajowego i a zasadniczą i trwałą jego cechą jest udzielanie porad i pomocy prawnej. Taki zawód oraz środek wyrównawczy zostały określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie zawodu regulowanego, w przypadku którego jest wyłączone uprawnienie do wyboru stażu adaptacyjnego albo testu umiejętności (Dz. U.  Nr 215, poz. 1363).

Co to jest zawód regulowany/działalność regulowana?

Zawód regulowany to zespół czynności zawodowych, których wykonywanie jest uzależnione od spełnienia wymogów określonych w przepisach danego państwa członkowskiego dotyczących dostępu do wykonywania danego zawodu.
Każde państwo członkowskie UE decyduje o uregulowaniu dostępu do zawodów. Ten sam zawód może więc być zawodem regulowanym w jednym państwie członkowskim UE, podczas gdy w innych państwach członkowskich nie będzie on regulowany.

Dla potrzeb systemu uznawania kwalifikacji wprowadzono również pojęcie działalności regulowanej, którą może być działalność wymieniona w załączniku IV do dyrektywy 2005/36/WE. Jeżeli w danym państwie członkowskim prawo do wykonywania którejś z wymienionych tam działalności jest uzależnione od posiadania określonych kwalifikacji (wiedzy i umiejętności o charakterze ogólnym, handlowym lub zawodowym), migrant może mieć automatycznie uznane kwalifikacje do wykonywania tej działalności, pod warunkiem, że posiada odpowiednie doświadczenie zawodowe (lub doświadczenie połączone z odbyciem odpowiedniego kształcenia) w prowadzeniu tej samej działalności w państwie członkowskim, z którego przybywa.
Posiadanie odpowiedniego doświadczenia zawodowego musi być poparte zaświadczeniem wydanym przez właściwe organy państwa, w którym działalność była wcześniej wykonywana.
Jeżeli dana osoba nie spełnia warunków koniecznych do automatycznego uznania kwalifikacji do wykonywania regulowanej działalności na podstawie doświadczenia zawodowego, uznanie może zostać przeprowadzone zgodnie z procedurą właściwą dla zawodów regulowanych.

Świadczenie usług transgranicznych

Podstawowe zasady dotyczące świadczenia usług transgranicznych w zawodach regulowanych

Obywatele państw członkowskich, którzy wykonują zawód / prowadzą działalność w jednym państwie UE zgodnie z przepisami tego państwa, mają prawo świadczyć usługi na obszarze innego państwa członkowskiego w zakresie tego samego zawodu / działalności.

Warunki świadczenia usług:
- usługodawca przenosi się w celu tymczasowego i okazjonalnego świadczenia usług do innego państwa członkowskiego,
- jeżeli w „przyjmującym" państwie członkowskim dany zawód jest regulowany, a w państwie siedziby ten zawód nie jest zawodem regulowanym, to usługodawca musi udowodnić, iż wykonywał swój zawód / działalność w państwie członkowskim siedziby przez co najmniej 2 lata w okresie 10 lat poprzedzających świadczenie usługi. Wymóg ten nie jest stosowany, jeśli kształcenie przygotowujące do wykonywania danego zawodu / działalności było szczegółowo uregulowane przepisami.

Świadczenie usługi po raz pierwszy

Przed świadczeniem usługi po raz pierwszy usługodawca powinien złożyć pisemne oświadczenie do właściwego organu w sprawach uznawania kwalifikacji o zamiarze świadczenia usługi, zawierające informacje o posiadanej polisie ubezpieczeniowej lub innych środkach indywidualnego lub zbiorowego ubezpieczenia zawiązanych z wykonywaniem danego zawodu. Oświadczenie przedkłada się ponownie, gdy przedstawione w poprzednim oświadczeniu informacje są nieaktualne, albo raz w roku - w przypadku zamiaru świadczenia usług w kolejnym roku.

Właściwy organ ma prawo zażądać od usługodawcy dołączenia następujących dokumentów:
 - dokumentu potwierdzającego obywatelstwo usługodawcy,
 - dokumentu potwierdzającego, że usługodawca zgodnie z prawem wykonuje dany zawód / prowadzi działalność w państwie członkowskim siedziby i nie obowiązuje go zakaz (nawet tymczasowy) wykonywania zawodu lub działalności,
 - potwierdzenia 2-letniego doświadczenia zawodowego z ostatnich 10 lat - w przypadku zawodu regulowanego, który nie jest regulowany w państwie siedziby (wymóg ten nie jest stosowany, jeśli kształcenie przygotowujące do wykonywania danego zawodu / działalności było szczegółowo uregulowane przepisami),
 - zaświadczenia o niekaralności,
 - w przypadku zawodów regulowanych, których wykonywanie ma wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne (patrz niżej) - dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe.

Usługodawca podlega polskim przepisom, które są bezpośrednio związane z ochroną i bezpieczeństwem konsumentów oraz dotyczą sposobu wykonywania danego zawodu regulowanego lub działalności.

Państwo przyjmujące zwalnia usługodawców z wymogów dotyczących uzyskania zezwolenia, rejestracji albo członkostwa w organizacji lub instytucji zawodowej, jednakże może wprowadzić uproszczoną tymczasową rejestrację lub członkostwo w organizacji, czy instytucji zawodowej (nie może to jednak powodować dodatkowych kosztów, opóźnień lub utrudnień w świadczeniu usługi).

Świadczenie usług w zawodach, których wykonywanie ma wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne

W przypadku świadczenia usług po raz pierwszy w zakresie zawodów regulowanych, których wykonywanie ma wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne, a których wadliwe wykonanie mogłoby narazić usługobiorców na poważne konsekwencje, właściwy organ państwa przyjmującego może sprawdzić kwalifikacje usługodawcy przed rozpoczęciem świadczenia usługi (tzw. prior check).
Lista zawodów, w których przypadku polskie organy właściwe mogą dokonać sprawdzenia kwalifikacji jest zawarta w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 5 marca 2009 r. w sprawie określenia zawodów, w przypadku których można wszcząć postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji (Dz. U. Nr 38, poz. 302)

W ciągu miesiąca od złożenia przez usługodawcę oświadczenia o zamiarze świadczenia usługi (wraz z niezbędnymi dokumentami), właściwy organ zobowiązany jest wydać decyzję w sprawie uznania kwalifikacji, bądź poinformować o odstąpieniu od sprawdzania kwalifikacji. W szczególnych przypadkach organ właściwy może wydłużyć termin odpowiedzi, maksymalnie do dwóch miesięcy.
Jeśli podczas sprawdzania właściwy organ stwierdzi zasadnicze różnice pomiędzy kwalifikacjami wymaganymi w Polsce, a kwalifikacjami posiadanymi przez usługodawcę (brak wiedzy lub umiejętności, który mógłby zagrozić zdrowiu lub bezpieczeństwu publicznemu) usługodawca może zostać zobowiązany do przystąpienia do testu umiejętności.

Usługodawca, którego kwalifikacje zostały sprawdzone i uznane może posługiwać się tytułem zawodowym ustalonym dla danego zawodu w Polsce.

Akty prawne

Polskie przepisy:

Przepisy Unii Europejskiej:

Przydatne dokumenty

Ważne linki

1. Uznawanie kwalifikacji zawodowych:

2. Dodatkowe informacje o zatrudnieniu w krajach UE i w Polsce.

Ad. 2 Informacje dla przyjeżdżających

Gdzie można się dowiedzieć czy dany zawód/działalność są regulowane w Polsce?

Aby znaleźć szczegółowe informacje dotyczące zawodów regulowanych w Polsce, a zwłaszcza:

  • podstawy prawne
  • instytucje udzielające informacji o poszczególnych zawodach regulowanych
  • organy właściwe wydające decyzje w sprawie uznania kwalifikacji do wykonywania danego zawodu regulowanego w Polsce

Skorzystaj z wykazu zawodów regulowanych w Polsce.
W przypadku wątpliwości można skontaktować się z naszym ośrodkiem informacji.

Jaka jest procedura uznania kwalifikacji zawodowych w Polsce?

Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych wraz z odpowiednimi załącznikami (zob. punkt następny) należy złożyć w instytucji będącej właściwym organem w sprawach uznania kwalifikacji do wykonywania danego zawodu regulowanego (zob. wykaz zawodów regulowanych w Polsce).
W przypadku stwierdzenia braków w dokumentacji, organ właściwy zwróci się do zainteresowanego o ich uzupełnienie. Decyzja o uznaniu kwalifikacji zawodowych powinna być wydana w ciągu 3 miesięcy od momentu, w którym dostarczono pełną dokumentację sprawy. W szczególnych przypadkach termin ten może zostać wydłużony o miesiąc. W przypadku skierowania wnioskodawcy na staż adaptacyjny lub test umiejętności bieg terminu ulega zawieszeniu.

Jakie dokumenty należy złożyć w celu uznania w Polsce kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach UE, EOG lub Szwajcarii?

Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie uznania kwalifikacji do wykonania zawodu regulowanego lub Wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie uznania kwalifikacji do podejmowania lub wykonywania działalności (do pobrania) zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 października 2008 r. w sprawie określenia wzorów formularzy wniosków  o wszczęcie postępowania w sprawie uznania kwalifikacji zawodowych 

Pełna lista dokumentów, które należy załączyć do wniosku, może różnić się w zależności od zawodu/działalności, dlatego przed jego złożeniem warto skontaktować się z właściwym organem w celu ustalenia, które z dokumentów wymienionych w instrukcji wypełniania wniosku będą w danym przypadku konieczne.

Uznawanie kwalifikacji w tzw. zawodach sektorowych

Zawody lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej, farmaceuty, lekarza weterynarii i architekta to tzw. zawody sektorowe, w których uznanie kwalifikacji odbywa się w sposób automatyczny, pod warunkiem posiadania przez wnioskodawcę dokumentów poświadczających kwalifikacje (dyplomów, zaświadczeń) wymienionych w załączniku V lub VI do dyrektywy 2005/36/WE albo na zasadzie praw nabytych.
Szczegółowych informacji odnośnie procedury automatycznego uznania kwalifikacji udzielają  krajowe i okręgowe organy samorządów zawodowych dla wyżej wymienionych zawodów:

Szczegółowe informacje na temat postępowania w sprawie uznania kwalifikacji w zawodzie architekta można znaleźć w serwisie internetowym Izby Architektów.

Jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków koniecznych do automatycznego uznania kwalifikacji w zawodach sektorowych, uznanie może zostać przeprowadzone zgodnie z procedurą właściwą dla pozostałych zawodów regulowanych, określoną w ustawie z dnia 18 marca 2008 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Wykaz zawodów regulowanych w Polsce

Podstawy prawne regulacji zawodów

Ad. 3 Informacje dla wyjeżdżających

Adresy ośrodków informacji w krajach UE, EOG i w Szwajcarii

Ośrodek w każdym państwie członkowskim udziela informacji, czy dany zawód jest w tym państwie regulowany i w razie potrzeby kieruje do odpowiedniego organu właściwego w sprawach uznania kwalifikacji w tym zawodzie. Przekaże także podstawowe informacje o procedurze uznawania kwalifikacji w swoim państwie i dotyczących jej regulacjach prawnych.

Organy właściwe do poświadczania kwalifikacji zawodowych
Właściwe organy państw członkowskich mogą wymagać przedstawienia przez wnioskodawcę zaświadczenia z organu właściwego dla danego zawodu w państwie nabycia kwalifikacji, w celu potwierdzenia, że dana osoba jest tam rzeczywiście uprawniona do wykonywania tego zawodu. Ponadto niekiedy wymagane bywa poświadczenie autentyczności dokumentów stwierdzających kwalifikacje zawodowe.

Organy właściwe do poświadczania kwalifikacji zawodowych:

do wykonywania zawodu regulowanego: właściwy organ  (zob. wykaz zawodów regulowanych)
do wykonywania zawodów medycznych: Ministerstwo Zdrowia (Departament Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Wydział Uznawania Kwalifikacji w Zawodach Medycznych

Organy właściwe do poświadczania doświadczenia zawodowego:

Ad. 4 Kontakt

Polski ośrodek informacji ds. uznawania kwalifikacji zawodowych na podstawie dyrektywy 2005/36/WE:

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Departament Strategii,
Wydział Koordynacji Sytemu Uznawania Kwalifikacji Zawodowych
tel. +48 22 52 92 266, +48 22 628 67 76
fax. +48 22 628 35 34
email: kwalifikacje@mnisw.gov.pl

Zgodnie z art. 63 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego informujemy, iż udzielamy odpowiedzi na korespondencję otrzymaną pocztą elektroniczną jedynie, gdy zawiera ona następujące dane:
- imię i nazwisko osoby kierującej zapytanie
- adres (kod pocztowy, miejscowość, ulica, nr domu/mieszkania)
- określenie przedmiotu sprawy.

Szkolnictwo Wyższe

Przydatne linki