Krajowy Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych
Krajowy Program Badań Naukowych i Prac Rozwojowych został ustanowiony Komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Nr 22 z dnia 30 października 2008 roku. Program ten został ustanowiony po zasięgnięciu opinii środowisk naukowych, gospodarczych, a także przedstawicieli administracji państwowej i samorządowej. Projekt Krajowego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych opracował Komitet Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej Rady Nauki, Interdyscyplinarny Zespół do spraw Strategicznych Programów Badań Naukowych i Prac Rozwojowych, eksperci oraz Departament Strategii i Rozwoju Nauki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Głównym celem Krajowego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych jest zdynamizowanie zrównoważonego rozwoju gospodarczego oraz poprawa jakości życia polskiego społeczeństwa. Dzięki określonym w Krajowym Programie Badań Naukowych i Prac Rozwojowych priorytetom, finansowaniu budżetowemu podlegać będą przede wszystkim te badania naukowe, które służą osiągnięciu powyższego celu. Zacieśnienie współpracy pomiędzy sferą nauki i gospodarki wymaga poważnych nakładów budżetowych, co sprawia, że problematyka badań naukowych we współczesnym państwie nie może podlegać wyłącznie zasadom wolnego rynku ani pozostawać w rękach samych uczonych. Współuczestnikami procesu decyzyjnego muszą być zatem rząd jako twórca polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, badacze i przedsiębiorcy. Precyzyjnie dobierana tematyka projektów badawczych, zwłaszcza o charakterze interdyscyplinarnym i wielodziedzinowym, przyczyni się do integracji rozproszonego środowiska naukowego w Polsce oraz osiągnięcia nowej jakości prowadzonych badań naukowych i prac rozwojowych, konkurencyjnej w skali europejskiej.
Program posiada następującą strukturę:
- Priorytetowe obszary badawcze,
- Strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych.
Priorytetowe obszary badawcze obejmują cele długookresowe, realizują długookresową politykę państwa zmierzającą do nadania działaniom badawczym, gospodarczym i społecznym cech zrównoważonego i skorelowanego rozwoju. Ustanawia je Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego po zasięgnięciu opinii Komitet Polityki Naukowej i Naukowo-Technicznej Rady Nauki, uwzględniając obiektywne możliwości nauki polskiej, potrzeby gospodarki oraz wysokość finansowania. Do priorytetowych obszarów badawczych zostały zaliczone następujące obszary badawcze:
- Społeczeństwo w warunkach bezpiecznego, przyspieszonego i zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego,
- Zdrowie,
- Energia i infrastruktura,
- Nowoczesne technologie dla gospodarki,
- Środowisko i rolnictwo.
Strategiczne programy badań naukowych i prac rozwojowych mieszczą się w ramach wyodrębnionych priorytetowych obszarów badawczych. Mają one charakter interdyscyplinarny, chociaż są tematycznie zawężone. Cechują się średniookresowym czasem realizacji i podlegają modyfikacji wynikającej ze zmieniających się uwarunkowań, zadań oraz potrzeb gospodarki i społeczeństwa. Określane są przez Interdyscyplinarny Zespół do spraw Strategicznych Programów Badań Naukowych i Prac Rozwojowych. W ramach tematów strategicznych programów badań i prac rozwojowych określane są zadania badawcze. Za realizację Strategicznych programów badań, a w szczególności za ustalenie zadań badawczych odpowiada Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, które następnie w drodze postępowania konkursowego wyłania wykonawców.
Koordynowanie wymienionych wyżej działań spoczywa na Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Po wejściu w życie ustaw reformujących sektor nauki przyjętych przez Sejm RP w październiku 2010 roku opracowany zostanie nowy Krajowy Program Badań.
