Biuletyn MNiSW, 21 września 2017 r.


Biuletyn specjalny MNiSW - Konstytucja dla Nauki

Najważniejsze informacje o szkolnictwie wyższym i nauce dla studentów, uczelni i naukowców.
Jeśli wiadomość nie wyświetla się poprawnie, zobacz ją w przeglądarce

Pobierz obrazki
Biuletyn, 21 września 2017
Pobierz obrazki
Pobierz obrazki
Blisko 3 tys. przedstawicieli środowiska akademickiego, gospodarki, biznesu oraz organizacji pozarządowych zgromadziło się w Krakowie, aby wziąć udział w największym wydarzeniu w polskiej nauce i szkolnictwie wyższym w najnowszej historii Polski.
Pełen zakres zmian, które wprowadza reforma systemu szkolnictwa wyższego i nauki
znajduje się na stronie www.konstytucjadlanauki.gov.pl.
Jarosław Gowin zaprezentował Konstytucję dla Nauki, czyli projekt reformy systemu szkolnictwa wyższego i nauki w Polsce, który powstał z inicjatywy oraz we współpracy ze środowiskiem akademickim i naukowym. Jest to reforma inna niż wszystkie- prace nad projektem trwały ponad rok, a wypracowana propozycja jest wciąż otwarta na uwagi zainteresowanych.
Nowe regulacje mają uwolnić potencjał i możliwości polskiej nauki, a także znacząco podnieść jakość kształcenia studentów i doktorantów.

W dniach 19-20 września w Centrum Kongresowym ICE w Krakowie odbył się Narodowy Kongres Nauki, który finalizuje ponad roczny etap przygotowań projektu reformy systemu nauki i szkolnictwa wyższego. „To reforma, którą po pierwsze: postulowało – po drugie: zaproponowało w swoich głównych założeniach – i po trzecie: uczciwie i rzetelnie przedyskutowało samo środowisko akademickie.” – powiedział wiceprezes rady ministrów, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin.
Od ponad roku trwały intensywne prace, debaty i konsultacje nad projektem reformy, a dziewięć konferencji tematycznych Narodowego Kongresu Nauki skupiło łącznie tysiące osób dyskutujących nad przyszłością polskiej nauki i szkolnictwa. „Wielka reforma to zbyt poważna sprawa, żeby zostawić ją wyłącznie politykom” – powiedział Jarosław Gowin parafrazując słowa gen. Charles’a de Gaulle’a, podkreślając tym samym rolę jaką odegrało środowisko akademickie w tworzeniu projektu.

MNiSW już w lutym 2016 roku ogłosiło konkurs na projekty założeń reformy „Konstytucja dla Nauki” w ramach którego trzy z piętnastu aplikujących zespołów eksperckich zaprezentowało w marcu 2017 roku własne propozycje zmian systemu.
Konstytucja dla Nauki jest propozycją szerokich rozwiązań systemowych uwzględniających m.in.
• nowy model skutecznego zarządzania uczelniami,
• zmianę kształcenia doktorantów,
• nowe ścieżki kariery akademickiej,
• łączenie potencjału dyscyplin naukowych,
• zwiększenie finansowania nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce.

Reforma porządkuje i ujednolica prawo o systemie szkolnictwa wyższego i nauki. Obecnie obowiązująca ustawa była nowelizowana kilkadziesiąt razy, a regulacje dotyczące systemu w wielu przypadkach były ze sobą niespójne.
KDN ogranicza regulacje o charakterze ustawowym do najważniejszych kwestii systemowych, dając tym samym większą autonomię uczelniom przy tworzeniu wewnętrznych regulacji.
Pobierz obrazkiPobierz obrazki
Zwiększenie autonomii uczelni
KDN łączy się z podniesieniem znaczenia statutu uczelni, a co za tym idzie zwiększenie roli rektora. W rozwoju szkoły wyższej ma pomóc nowy organ – rada uczelni, która w ponad połowie będzie się składać z przedstawicieli otoczenia społeczno-gospodarczego. Dochowana zostaje najważniejsza tradycja akademicka – to sama wspólnota uczelni będzie dokonywała wyboru władz szkoły. Dodatkowo uczelnia będzie oceniana jako całość, a nie jako poszczególne wydziały- to spowoduje wzmocnienie współpracy pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami nauk oraz otworzy nowe możliwości.
Nowy model kształcenia doktorantów
Całkowitej przebudowie ulega model kształcenia doktorantów w Polsce. Mimo dynamicznego wzrostu liczby doktorantów po 2008 r. (wzrost liczby doktorantów o 1/3, a uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich – o blisko 2/3) w znikomym stopniu zmieniła się liczba nadawanych stopni doktora, która zatrzymała się na poziomie 6 tys. rocznie. Z drugiej strony, mamy relatywnie niską (w porównaniu do krajów rozwiniętych) liczbę nadawanych stopni doktora. KDN wprowadza szkoły doktorskie oraz zachowuje tryb eksternistyczny. Szkoła doktorska będzie mogła być utworzona docelowo dla co najmniej dwóch dyscyplin naukowych (według nowej klasyfikacji dziedzin i dyscyplin), w których uczelnia posiada co najmniej kategorię B+ uzyskaną w ramach ewaluacji jakości działalności naukowej. Każdy doktorant będzie miał zapewnione stypendium doktorskie. Zostaną wdrożone projakościowe rozwiązania takie jak m.in. ocena śródokresowa, ewaluacja szkół doktorskich czy jawność prac doktorskich.
Zwiększone finanse
Konstytucja dla Nauki wprowadza istotną integrację strumieni finansowania, co zapewni dużo sprawniejsze zarządzanie przepływami finansowymi w samej uczelni, a tym samym znacznie uelastyczni wydatkowanie otrzymywanych środków. Zmiany nie oznaczają uszczuplenia środków budżetowych. "Od początku powtarzałem, że reforma musi iść w parze ze zwiększeniem nakładów na naukę i że dołożę wszelkich wysiłków, aby tak się stało." - podkreślił Jarosław Gowin, wskazując na uruchomione dodatkowe finanse na rzecz nauki i szkolnictwa wyższego. W roku 2017 Ministerstwo Nauki wspólnie z Narodowym Centrum Badań i Rozwoju przeznaczyło miliard złotych na konkurs "Zintegrowane Programy Uczelni". Koalicja rządząca ogłosiła już, że w przyszłorocznym budżecie na naukę zostanie przeznaczony miliard złotych więcej niż w roku bieżącym.
Rozwiązania dla studentów
Obecnie zauważalne jest niedopasowanie struktury systemu szkolnictwa wyższego do wyzwań społecznych i gospodarczych. W badaniach Bilansu Kapitału Ludzkiego, prowadzonych w latach 2009-2014 w warunkach wysokiego bezrobocia (zwłaszcza wśród młodzieży) ponad trzy czwarte pracodawców poszukujących pracowników wskazywało, że nie może znaleźć osób o właściwych kompetencjach. Nowe regulację wzmacniają rolę studiów o profilu praktycznym oraz ułatwiają prowadzenie studiów interdyscyplinarnych. Konstytucja dla Nauki utrzymuje dotychczasowe prawa i przywileje studentów, takie jak m.in.
• zasadę bezpłatności studiów stacjonarnych w uczelniach publicznych,
• system stypendialny
• zniżki jak np. 51% ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej. Dodatkowo reforma wprowadza nowe rozwiązania w zakresie realnej ochrony praw studenta - w miejsce dotychczasowego modelu zawierania umów student-uczelnia wprowadzony zostaje skuteczniejszy system sankcji dla uczelni za łamanie praw takich jak dokonanie zmiany w opłatach, czy zbyt późne wydanie dyplomu swojemu absolwentowi.
Nowe ścieżki kariery akademickiej i zniesienie obowiązku habilitacji
Pobierz obrazki
KDN tworzy równorzędną ścieżkę kariery dla wybitnych dydaktyków. Dotychczas na stanowisku odpowiadającemu stanowisku profesora uczelni – profesora nadzwyczajnego – można było zatrudnić, co do zasady, osobę posiadającą co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego. Reforma udrażnia ścieżkę dydaktyczną kariery akademickiej: aby realizować swój awans zawodowy do szczebla stanowiska profesora uczelni nauczyciel akademicki nie będzie musiał posiadać habilitacji. KDN znosi obowiązek habilitacji, jednak sam stopień utrzymuje, jak podkreślił Gowin podczas NKN - „habilitacja będzie tak jak dotychczas przepustką do promowania doktorów i recenzowania rozpraw doktorskich. Uprawnienia do nadawania habilitacji zachowają uczelnie i instytuty naukowe, które w danej dyscyplinie naukowej uzyskają kategorię A lub A+.” Nowym rozwiązaniem jest ułatwiony proces uzyskiwania habilitacji dla najwybitniejszych badaczy, którzy uzyskają prestiżowe granty naukowe.
Pełen zakres zmian, które wprowadza reforma systemu szkolnictwa wyższego i nauki znajduje się na stronie www.konstytucjadlanauki.gov.pl.
Uwagi i opinie można zgłaszać do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego za pośrednictwem poczty tradycyjnej oraz elektronicznej.
Dołącz do nas:
Pobierz obrazki
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
ul. Hoża 20, 00-529 Warszawa
tel. 22 52 92 718
Prosimy nie odpowiadać na wiadomość. Rezygnacja z biuletynu możliwa jest poprzez kliknięcie tego linku.