Nowa strategia dla nauki i szkolnictwa wyższego

piątek, 9 września 2016

- Przez ostatnie lata polska nauka i uniwersytety rozwijały się, ale zbyt wolno. Po ćwierćwieczu dreptania, proponuję dekadę szybkiego marszu – powiedział Jarosław Gowin. Minister nauki i szkolnictwa wyższego ogłosił dziś swoją strategię dla nauki i szkolnictwa wyższego.

Po kilku miesiącach intensywnej pracy i realizacji kluczowych zadań resortu, Jarosław Gowin ogłosił strategię rozwoju dla polskich uczelni i nauki. Składająca się z trzech filarów propozycja zmian i reform ma zagwarantować poprawę kondycji polskich uniwersytetów oraz zapewnić rozwój nauki.

- Przyjrzyjmy się liczbom – rozpoczął konferencję Jarosław Gowin. Na 24. PKB na świecie, Polska jest 37. jeżeli chodzi o wysokość nakładów na badania i rozwój w odniesieniu do PKB. I choć polscy naukowcy zajmują 20. miejsce, jeśli chodzi o liczbę publikacji naukowych, to nasze uczelnie są na 38. pozycji w rankingu szanghajskim.

- Co z tego wynika? Po pierwsze, mamy zdecydowanie za mało środków na naukę. Po drugie, mamy duży potencjał naukowy, który może być rozwijany, i po trzecie – mamy kłopot z polskimi uczelniami, które muszą przejść dużo głębsze reformy niż te, które były przeprowadzane w ostatnich latach – podsumował minister.

Strategia Jarosława Gowina opiera się na trzech podstawowych filarach: Konstytucji dla nauki, która przyniesie zmiany systemowe w szkolnictwie wyższym, Innowacjach dla gospodarki, w których łączą się komercjalizacja badań i partnerstwo z biznesem oraz Nauce dla Ciebie – programowi społecznej odpowiedzialności nauki.

Konstytucja dla nauki

Pierwszym elementem Konstytucji dla nauki jest ustawa deregulacyjna, która wchodzi w życie na początku października. – Ale wyeliminowanie biurokracji, to tylko oczyszczenie przedpola – zapowiedział minister. Tym, co przyniesie szeroką reformę, jest przygotowywana właśnie Ustawa 2.0.

- Te zmiany chciałbym ogłosić na Narodowym Kongresie Nauki. Mamy rok czasu, żeby przygotować głębokie zmiany systemowe – powiedział Jarosław Gowin. – Od początku października w ramach konferencji w różnych ośrodkach akademickich rozpocznie się szeroka debata – zapowiedział minister. Podstawą do dyskusji będą koncepcje trzech zespołów wyłonionych w konkursie MNiSW.

Jarosław Gowin przyznał, że nie przesądza o wynikach debaty. – Mam jednak nadzieję, że nowa ustawa umożliwi m.in. stworzenie nowego typu uniwersytetu – uniwersytetu badawczego – tłumaczył. Te oprócz wysokiej jakości kształcenia, będą kładły nacisk również na badania naukowe. Pytany przez dziennikarzy zadeklarował, że MNiSW nie będzie wskazywać uczelni, które mają pełnić tę rolę.

Jednym z wyzwań stojących przed resortem jest wzrost umiędzynarodowienia. W tym celu minister Gowin zawołał powołanie Narodowej Agencji Współpracy Akademickiej. Agencja będzie odpowiedzialna za ujednolicenie programów stypendialnych i zachęcanie studentów zagranicznych do studiowania w Polsce. Jej zadaniem będzie również odwrócenie „drenażu mózgów” i umożliwienie powrotu do kraju wybitnym polskim naukowcom.

Innowacje dla gospodarki

- Zwiększenie innowacyjności to jeden z podstawowych celów Planu Odpowiedzialnego Rozwoju – przypomniał Jarosław Gowin. – Rząd przyjął już przygotowaną przez ten resort ustawę o innowacyjności, w przyszłym tygodniu prace nad nią rozpocznie parlament. Liczymy na to, że wejdzie ona w życie styczniu 2017 roku.

Modyfikacji ulegnie sposób działania Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. NCBR będzie dysponentem 22 z 50 mld złotych, które Polska przeznaczy na innowacje do 2020 roku. – Musimy jednak przyznawać finansowanie skuteczniej – zastrzegł Jarosław Gowin. Zmienione zostaną zasady recenzowania, a procedury zostaną przyspieszone. – Będziemy jednak zwracali uwagę na to, żeby te pieniądze służyły określonym celom, a granty kończyły się konkretnymi wdrożeniami.

Minister wspomniał też o dwóch instrumentach finansowych, które mają zapewnić finansowanie lub kapitalizowanie innowacji w start-upach. Program Bridge VC to niemal 2 mld złotych, a realizowany wspólnie z PZU program Vitello to kolejne 500 mln. – To rzadki w Europie przykład tego, jak duża publiczna firma włącza się w działalność badawczo-rozwojową – zauważył Jarosław Gowin.

Naukowym zapleczem dla innowacyjnej gospodarki będą zreformowane instytuty badawcze. Oprócz wprowadzenia szeregu zmian, MNiSW powoła również Narodowy Instytut Technologiczny. – Będzie to sieć najlepszych instytutów badawczych, które będą służyć rozwojowi priorytetowych sektorów gospodarczych – wyjaśnił wicepremier. Reforma instytutów pozwoli również zweryfikować ich poziom i określić możliwości oraz kompetencje.

Nauka dla Ciebie

Ostatni filar nowej strategii prezentowanej przez Jarosława Gowina to Nauka dla Ciebie – szereg przedsięwzięć i programów, które mają zwiększyć społeczną odpowiedzialność uczelni oraz instytucji naukowych. – Nauka powinna służyć każdemu z nas, nauka powinna służyć społeczeństwu. Chcemy, żeby naukowcy wyszli z murów uczelni.

Pierwszy projekt to ogłoszony w ubiegłym tygodniu Uniwersytet Młodego Odkrywcy – merytoryczne i finansowe wsparcie dla uniwersytetów dziecięcych. Od przyszłego roku w Polsce pojawią się naukobusy. – Będą to autobusy wyposażone w profesjonalne laboratoria badawcze, w których jeździć będą profesjonalni animatorzy przeszkoleni przez Centrum Nauki Kopernik. Chcemy, by w 2017 roku odwiedziły one przynajmniej 400 szkół – powiedział Jarosław Gowin.

Ostatni z zaprezentowanych programów to wsparcie dla Uniwersytetów Trzeciego Wieku. – To fantastyczny fenomen społeczny trwający w Polsce od wielu lat – opowiadał minister. Pilotażowa edycja programu ruszy już w październiku, a jej budżet wyniesie 4 mln zł.

Strategia dla nauki i szkolnictwa wyższego

Ogłoszona przez Jarosława Gowina strategia ma przede wszystkim przyspieszyć rozwój polskiej nauki. – Oczywiście, na polskich uczelniach działo się w ostatnich latach wiele dobrego – zauważył wicepremier, dodał jednak, że tempo tych zmian było dalekie od pożądanego. – Liczę, że powyższe propozycje staną się przedmiotem dyskusji ze środowiskiem akademickim, a ich realny kształt zobaczymy już niebawem.  

  • Tagi: Jarosław Gowin, strategia

    Pobierz darmowe oprogramowanie
    do przeglądania plików